Is burn-out werkgerelateerd? … Ja, maar…

Alle praktijkexperten zijn het unaniem eens dat burn-out een werkgerelateerd syndroom is. Het gaat daarbij niet om de oorzaak van burn-out, maar over de uitingsvorm ervan. Burn-out uit zich op het werk, en in de meeste gevallen is het werk ook de hoofdoorzaak ervan. Maar het hoeft niet de unieke oorzaak voor burn-out te zijn. Er zijn immers tal van andere redenen die de kans op burn-out vergroten (of afzwakken), waardoor er een samenspel ontstaat tussen privé- en werkgerelateerde factoren.

Een belangrijke kanttekening is dat werk breder opgevat moet worden dan enkel het verrichten van betaalde arbeid. In psychologische zin is arbeid op te vatten als elke gestructureerde en doelgerichte activiteit die een verplicht karakter heeft en als doel heeft om de fysieke of sociale omgeving of zichzelf te transformeren (Schaufeli & Taris, 2005). Hierdoor kunnen ook bijvoorbeeld studies, vrijwilligerswerk of professionele sportactiviteiten onder de noemer “werk” vallen. Deze vormen van werk worden welliswaar niet betaald maar ze vertonen er wel de psychologische kenmerken van.

Wiens schuld is het nu…?

Burn-out uit zich dus op het werk, maar de oorzaaken kunnen mede ergens anders liggen. Volgens de praktijkexperten is het aanwijzen van een oorzaak bij burn-out een genuanceerd verhaal waarbij er sprake is van een complex samenspel tussen – in de meeste gevallen – de kern van het verhaal, namelijk de werksituatie, en bijkomende factoren, met name de privé omgeving en de persoonlijke kwetsbaarheden van het individu.

Het overbevragen van het individu in zijn arbeidssituatie, zonder daarbij de mogelijkheid te bieden tot recuperatie, leidt vaak tot een verhoogd risico op burn-out. Het overbevragen kan bijvoorbeeld door een hoge werkdruk, weinig sociale steun van collega’s en leidinggevenden of veranderingen op de werkvloer die veel energie vragen. Dit risico stijgt bovendien wanneer er sprak is van problemen in de privésfeer of persoonlijke kwetsbaarheden. Bij problemen in de privésfeer verwijzen de experten naar negatieve en ingrijpende gebeurtenissen zoals een sleepende ziekte, een scheiding, overlijden van een naaste, hulpbehoevende ouders of kinderen, opvoedingsprobelemen of ontslag van een partner.

Daarnaast kwamen er twee persoonlijkheidstypes naar voor die de kwetsbaarheid vergroten:
Perfectionisten zowel op positieve (loyaal, plichtsbewust) als negatieve wijze (hoge standaarden stellen, nood aan controle)

Ja-Knikkers , individuen die hun grenzen niet kunnen stellen. Ze worden als het ware leeggezogen door hun werk omdat deze eigenschappen vaak veel energie vergen.

Het zijn de meest bevlogen werknemers die het meest kwetsbaar zijn voor burn-out.

Samengevat is burn-out een fenomeen dat zich op het werk uit en daar voor de overgrote meerderheid van de gevallen tevens primair wordt veroorzaakt. De kern daarbij lijkt een disbalans tussen hoge werkeisen en onvoldoende hulpbronnen op het werk. Daarnaast zijn er bevorderende factoren die buiten het werk of in de persoon zelf kunnen liggen. Dit maakt dat de schuldvraag niet eenvoudig is. Een patiënt die zijn eigen grenzen niet kan stellen in de privé omgeving zal dit vaak ook niet kunnen in de werkomgeving. Hierdoor stapelt de druk zich op, verkleint de mogelijkheid tot recupereren van het werk en stijgt het risico op burn-out. Maar evenzeer zullen veranderingen op het werk die gepaard gaan met een verhoging van de werkdruk de kans op burn-out vergroten, zeker wanneer men onvoldoende kan recupereren in de privésfeer.

Burn-out Assessment Tool (BAT)

Het eindresultaat van de eerste onderzoeksfase is een nieuwe beoordelingsvragenlijst om burn-out te meten. Het instrument zit reeds in het digitale platform van U-Count! Zo wordt het mogelijk om binnen organisaties het risico op burn-out te identificeren en op basis hiervan preventieve maatregelen te nemen. Bovendien kan het U-Count! platform gebruikt worden in de individuele klinische praktijk, eventueel in combinatie met een interview, om tot een correcte diagnose van burn-out te komen en de behandeling aan op te hangen.

(Desart, Schaufeli, & De Witte, 2017)

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.